griffioengroen

Stichting Bomenbuurt Griffioen, Middelburg


Een reactie plaatsen

NIEUWSBRIEF BOMENBUREN JANUARI 2022

Bomenburen beeldmerk

Herfstkleuren en bladval

In de afgelopen zomer waren er geen hittegolven en heeft het ruim voldoende geregend. Daardoor bleven de bomen in onze Bomenbuurt tot de herfst vol in blad en waren de bladeren nog mooi groen. In oktober begonnen het vele blad te verkleuren en dat gaf ook in onze buurt in verschillende straten een kleurenpracht.

De bladval begon laat. Pas eind november konden onze vrijwilligers voor de eerste keer blad van de grasvelden verwijderen en voor de eikenbomen  in de Eikenlaan moesten we zelfs tot half december wachten. Maar nu is het winter en zijn de bomen kaal.
Dat weten we. In de herfst vallen de bladeren en in de winter zijn de bomen kaal. Maar waarom en waardoor? Welke processen liggen daaraan ten grondslag?

Bomen nemen water op uit de grond en via de bladeren verdampt er water. Wanneer de temperatuur onder de vijf graden zakt, kunnen boomwortels geen vocht meer opnemen. Als de boom dan niets doet zou hij uitdrogen omdat er nog steeds water uit de bladeren verdampt. Daarom moet de boom van zijn bladeren af voordat het zover is. Maar vóór die bladeren verdwijnen moet er eerst iets mee gebeuren want in de bladeren van de boom zit een belangrijk stofje.

Bladeren van loofbomen bevatten bladgroen of chlorofyl. Dit chlorofyl zorgt ervoor dat de bladeren CO2 (koolstofdioxide) uit de lucht en water en voedingsstoffen uit de bodem omzetten naar allerlei groeistoffen voor de boom (zetmeel, suikers). Dit proces heet fotosynthese. Voor dit proces is de energie van zonlicht nodig. Vandaar dat dit vooral mogelijk is van de lente tot en met de herfst.
Bij dit proces komt zuurstof vrij. Bomen zorgen op deze manier voor opname van CO2 en voor afgifte van zuurstof. Vandaar dat bomen zo goed zijn voor de milieu omgeving.

De chlorofyl in de bladeren zorgt ook voor de groene kleur van de bladeren. Het absorbeert alle zichtbare kleuren die aanwezig zijn in het zonlicht, behalve groen. Het groene licht wordt teruggekaatst, waardoor wij de bladeren als groen zien.

Dit bladgroen (chlorofyl) is een heel kostbare stof voor de boom. Het wordt tijdens het groeiseizoen continu aangemaakt en gebruikt. Als de dagen korter worden en de nachten langer krijgen planten en bomen minder licht voor de fotosynthese. Dit is het signaal voor de bomen om het bladgroen af te breken en deze grondstof op te slaan op in takken en stam. Wanneer zo de groene stof in de bladeren langzaam verdwijnt, worden andere kleurstoffen zichtbaar, bijv. xantofyl (geel) en caroteen (oranje). Dat zijn hulpkleurstoffen die de bladeren ook gebruiken bij de omzetting van licht in suikers. Die kleuren waren er dus al wel in de bladeren, maar werden door het bladgroen gemaskeerd en worden nu pas zichtbaar. Daarnaast wordt het rode anthocyaan aangemaakt. De bomen krijgen door dit alles prachtige kleuren en tinten.

Wanneer de boom voldoende grondstoffen uit het blad heeft teruggehaald, ontstaat er op de aanhechting van het bladsteeltje en de tak een soort kurk dat geleidelijk zo dik en hard wordt dat het de vaten en nerven afsluit van het blad naar de tak. Hierdoor wordt als het ware de ‘keel’ van het blad langzaam dichtgeknepen en komen er steeds minder nieuwe voedingsstoffen in het blad. Ook de watertoevoer naar het blad wordt afgesneden en zo sterft het blad langzaam af. Een zuchtje wind is dan al voldoende om het blad te laten vallen. Als de bladeren op de grond liggen, worden ze daarna door een ingewikkelde samenwerking van bacteriën en schimmels, weer voedsel voor andere organismen.

Bij de boom is ondertussen de sapstroom vrijwel stil gevallen. Net als veel dieren die een winterslaap houden, teert de boom nu op zijn reserves. Pas wanneer in het voorjaar de sapstroom weer op gang komt, ontwaakt de boom en vormt weer nieuwe knoppen en nieuwe bladeren.

Berkenlaan- goudberk (betula-ermani)

Uw donatie in 2022

Ongeveer 75% van de bewoners in onze Bomenbuurt is donateur van de Stichting Bomenbuurt Griffioen. Voor ons is dat een teken dat ons werk gewaardeerd wordt. Maar ook dat wij naar Woongoed en de gemeente een groot aantal buurtbewoners vertegenwoordigen.
Wanneer u donateur bent, hebt ons gemachtigd eenmaal per jaar de donatie te innen. Uw jaarlijkse bijdrage schrijven wij eind februari af. Ons incassant-ID is NL69ZZZ220582880000 en de omschrijving is ‘donatie Stichting Bomenbuurt Griffioen 2022’.
Hartelijk dank voor uw steun aan onze stichting.

Onze website

De Stichting Bomenbuurt Griffioen heeft een eigen website (zie de voorkant). Op deze website staat hoe u voor een klein bedrag donateur kunt worden en zo ons werk kunt steunen.
Op de website komen maandelijks  foto’s die iets moois in onze buurt laten zien waar u mogelijks anders aan voorbij zou lopen Ook vindt u er informatie over bijv. de subsidie die u kunt krijgen bij de aanschaf van een afdakje en staan de  oude nummers van ‘Bomenburen’  er op. U kunt bericht krijgen wanneer er weer iets op de website geplaatst wordt.
                1. Ga daarvoor naar de website.
                2. Rechts onder staat ‘Volg’. Klik daarop.
                3. Voer uw emailadres in en klik op ‘Meld mij aan’.

Nog geen gesprek met Woongoed

In de vorige ‘Bomenburen’ stond dat wij als bewonerscommissie een gesprek met Woongoed zouden aanvragen. Dat hebben we ook gedaan maar door ziekte van een medewerker van Woongoed kon dit gesprek tot nu toe nog niet plaatsvinden. Wanneer er wel een gesprek geweest is, doen we daarvan verslag.

*Deze nieuwsbrief Bomenburen verschijnt 6 X per jaar.
    Voor het archief klikt u op  https://griffioengroen.com/voor-bewoners/over/


Een reactie plaatsen

NIEUWSBRIEF BOMENBUREN NOVEMBER 2021

Bomenburen beeldmerk

Het CBS in uw buurt

Het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft per wijk cijfers over inwoners, huishoudens e.d. (www.cbsinuwbuurt.nl).
Hier vindt u ook de cijfers voor de wijk Griffioen (dus niet alleen de Bomenbuurt). Tabel CBS GRIFFIOEN
Daarnaast cijfers voor Middelburg (zonder Arnemuiden en Nieuw en St. Joosland).
Inderdaad: in de wijk Griffioen wonen naar verhouding veel oudere bewoners.

Gesprek met Woongoed: waarover?

Als Stichting Bomenbuurt Griffioen onderhouden wij niet alleen het groen in onze buurt maar functioneren we ook als bewonerscommissie. Als zodanig hebben we ieder jaar overleg met Woongoed. Vervolgens plaatsen we in Bomenburen een verslag van dit gesprek zodat u op de hoogte bent. In 2020 hebben we bijv. gevraagd naar duurzaamheids-maatregelen en zonnepanelen. (Zie voor het verslag ‘Bomenburen – januari 2021’ op onze website.)

Ook dit jaar willen we weer een gesprek met Woongoed aanvragen. En zullen wij weer vragen naar duurzaamheidsmaatregelen en zonne-panelen.  Daarnaast willen we graag weten welk onderhoud aan de huizen voor de komende tijd in de planning staat en wat de sociaal wijkbeheerder in onze wijk opgemerkt heeft. Hij zou bijv. extra aandacht besteden aan het onderhoud van de (voor)tuinen.

Meedenken van uw kant stellen wij zeer op prijs! Wat moeten wij (ook) ter tafel brengen? Stuur uw suggesties naar stboomgrif@zeelandnet.nl


Nu wij het toch over voortuintjes hebben ………

Van verschillende medebewoners horen wij dat planten en rozen in de voortuintjes soms zover over de stoep groeien dat passeren niet meer kan. Vooral oudere mensen met bijv. een rollator hebben hier veel last van. Zij moeten dan ‘stoep-af, stoep-op’ terwijl zij al slecht ter been zijn! En ook rolstoelen kunnen niet langs wanneer de begroeiing over de stoep hangt.
Daarom de vraag: wanneer dit ook over uw voortuintje gaat, wilt u dan rozen en andere planten in uw voortuintje zover terug snoeien dat het voor voetgangers geen verhinderingen oplevert?
Overigens geldt dat ook voor fietsen e.d. die voor het huis staan. Ook die zijn soms een hinderlijke sta – in –  de –  weg.

Blad ruimen

Om ons heen zien we de bladeren van de bomen verkleuren en afvallen. Ze vallen ook op de gazons. Wat doen we daarmee?
Kleine en lichte bladeren waaien wel weg. Die tasten het gras niet aan. Maar groter en zwaarder blad, zoals dat van essen, esdoorns, eiken en kastanjes bevatten veel loog of zuur. Deze bladeren waaien minder snel weg. Wanneer zij blijven liggen en gaan rotten, verstikken zij het gras waardoor dit afsterft en er kale plekken in de gazons komen. Daarom moet dit blad weggehaald worden.

Ieder jaar ruimen vrijwilligers van de Stichting Bomenbuurt in november het blad op de grasvelden in onze buurt op. (Extra hulp daarbij kunnen wij zeker gebruiken. Stuur een mailtje naar stboomgrif@zeelandnet.nl)
Er is een afspraak met de gemeente gemaakt dat wij de bladeren op de straten kunnen storten en dat de veegauto van de gemeente ze daar opzuigt en vervolgens afvoert.

Onze vrijwilligers ruimen niet het blad op de stoepen en in de voor-tuintjes op. Dat is de verantwoording van de bewoners. Veegt u deze bladeren op straat, dan neemt de gemeente ze mee.

Het tijdstip van ons bladruimen is afhankelijk van de bladval (het ene jaar vallen de bladeren eerder dan het andere jaar) en van het moment waarop de veegauto naar de Bomenbuurt komt. Daardoor duurt het soms wat langer voor alles weg is.

Snoeien en uw snoeiafval

Heesters snoeien kan het beste gedaan worden wanneer er geen blad meer aan de struiken zit. Daarom willen wij op maandag 13 december nog een snoeironde hebben. Rond die datum kunt ook u uw snoeiafval kwijt op onze stortplaatsen in de Kornoeljelaan en de Olmenlaan.

 

  *Deze nieuwsbrief Bomenburen verschijnt 6 X per jaar.
    Voor het archief klikt u op  https://griffioengroen.com/voor-bewoners/over/   


Een reactie plaatsen

NIEUWSBRIEF BOMENBUREN SEPTEMBER 2021

Bomenburen beeldmerkKasteel Hoogerzael: tastbare herinneringen

In de vorige twee artikelen (in Bomenburen mei en juli 2021, na te lezen op deze website) hebben we gezien dat er rond 1700 op de plaats waar nu Speelhof Hoogerzael is een indrukwekkend kasteel stond, omringd door tuinen met zeldzame bomen en planten. We zagen ook dat ergens tussen 1805 en 1820 dit kasteel afgebroken is.
Tot de inundatie in 1944 waren in het reliëf van de grond de patronen van de voormalige vijver rond het kasteel en van de sloten nog goed te zien. Een verwijzing naar wat er eens was. Zouden er nog meer tastbare herinneringen zijn?

Vóór het Seispark aangelegd werd en vóór Speelhof Hoogerzael er was, was dit terrein de grond van bloemisterij Labruijere. In kassen en in de buitenlucht werden daar voornamelijk bloemen en planten gekweekt. Reden genoeg om eens te gaan praten met Piet Labruijere, zoon van de toenmalige bloemist. Welke herinneringen heeft hij nog?

Piet en zijn vrouw Rita wonen op Seisweg 108, een huis wat een beetje achteraf staat. Zij vertellen dat hun huis, wat inmiddels natuurlijk wat verbouwd is, oorspronkelijk het huis van de tuinman van kasteel Hoogerzael was. Deze tuinman had de zorg voor de planten en bomen in de lusthof van het kasteel. Daar waren ook dure en exotische bomen bij die uit verre landen en koloniën kwamen (en waardoor je iedereen je rijkdom kon laten zien). Maar deze planten waren wel kwetsbaar. Daarom had de tuinman ook de verantwoording voor de orangerie. Dat was een gebouw waar in de winter de kuipen met kwetsbare planten en bomen stonden om hen zo tegen de kou te beschermen. Wanneer de winterkou voorbij was konden de planten dan weer naar buiten.

Wanneer je nu de Olmenlaan afrijdt en de Seisweg oversteekt, kun je het Seispark inrijden. Maar tot ongeveer 1980 stonden daar het huis en de schuur van Bloemisterij Labruijere. Oudere buurtbewoners herinneren zich dit nog goed. In de schuur werden bloemen verkocht.
Deze bloemenschuur was oorspronkelijk het koetshuis van kasteel Hoogerzael en de koetsier woonde in het huisje.

een tekening van huis, poortje en schuur

Tussen huis en schuur was een poortje. In de muur van het poortje was een gehelmde kop ingemetseld en twee stenen met op de een ANNO en op de andere 1619.
Deze bijgebouwen van het kasteel stonden tot  ongeveer 1980 aan de Seisweg. Toen zijn schuur en huis afgebroken. De bijzondere stenen van het poortje zijn als herinnering bewaard.  

de gevelstenen van het poortje

Piet Labruijere is in dit huisje geboren en moest al vroeg meehelpen in de bloemenkwekerij. Soms moest er ook geploegd worden of drainage aangelegd. Regelmatig kwamen daarbij stenen, scherven en pijpenkoppen naar boven. Zelfs was er een plaats waar je niet te diep moest ploegen. Daar zaten stenen van de fundatie van het oude kasteel in de grond. Je wist daardoor waar dat kasteel ongeveer gestaan had.

 Dat dit klopte bleek toen in 1997 de huizen van het Seispark gebouwd werden. Bij het graven van de fundering van het eerste huis, het huis op de hoek, kwamen er enorme brokstukken van het kasteel naar boven. Op foto’s die Piet laat zien, staat zijn vrouw Rita naast deze brokstukken. Daardoor kun je goed zien hoe groot ze waren! Ook kwam bij het graven in de bodem nog een oude kelder met plavuizen te voorschijn.

Helaas heeft de aannemer de stukken steen snel afgevoerd en de kelder dichtgegooid. Zo kon er weer verder worden gebouwd. Maar wanneer verder onderzoek gedaan was, zou er vast meer tevoorschijn gekomen zijn en zouden we nu meer weten over het oude kasteel.

een zuil

Wel zijn enkele andere onderdelen van kasteel Hoogerzael bewaard gebleven. Piet laat me twee stenen zuilen van ruim een meter lang zien met gebeeldhouwde kop en voet. Ze zijn daar waar het kasteel gestaan heeft in de grond gevonden en moeten wel uit het kasteel afkomstig zijn.Droegen deze zuilen deschoorsteenmantel van de open haard?

voet van een zuil

Verder zijn er nog enkele oude stenen ornamenten bewaard, waaronder een leeuwenkop. Ook is een paar jaar geleden in de grond achter zijn huis nog een oude en ongeschonden vaas gevonden. Wat zou er nog meer in de grond zitten? 
 
Behalve wat we uit de Kronieken van Smallegange en andere oude geschriften weten over kasteel Hoogerzael zijn er dus ook nog tastbare overblijfselen van dit kasteel. Ook is duidelijk dat het kasteel ongeveer op de plaats van Speelhof  Hoogerzael gestaan heeft. Het was daarom een goede gedachte om de herinnering aan dit kasteel in de naam van de Speelhof levend te houden.

Op de plaats waar eens de elite van Middelburg door een mooie tuin wandelde, genieten nu de kinderen van een heerlijk speelterrein. Soms vinden ze er scherven en pijpenkoppen. In de vitrine in het paviljoen van Speelhof Hoogerzael worden ze getoond.

leeuwenkop uit het kasteel

    *Deze nieuwsbrief Bomenburen verschijnt 6 X per jaar.
     Voor het archief klikt u op  https://griffioengroen.com/voor-bewoners/over/   

 


Een reactie plaatsen

NIEUWSBRIEF BOMENBUREN JULI 2021

Bomenburen beeldmerkKasteel Hoogerzael: blinken en verzinken

In het vorige artikel (in Bomenburen mei 2021, na te lezen op onze website) hebben we gezien dat er rond 1700 op de plaats van Speelhof Hoogerzael een indrukwekkend kasteel stond, omringd door tuinen met zeldzame bomen en planten.

In de 18e eeuw ontstond er steeds meer behoefte aan betrouwbaar kaartmateriaal. In opdracht van o.a. de Staten van Zeeland maakten de cartografen David en Anthony Hattinga daarom kaarten van Walcheren. Op onderstaande kaart uit 1750 is aan de rechterkant van de ‘Seijs Straat’ het gebied van kasteel Hoogerzael herkenbaar (onder de letter R).G

In de 17e eeuw was Middelburg een welvarende handelsstad en de elite en de rijke kooplieden bouwden van hun winsten volop buitenhuizen voor zichzelf. Aan het eind van de 17e eeuw waren er ongeveer 270 buitenplaatsen op Walcheren, velen omringd door prachtig aangelegde tuinen en lusthoven. Maar halverwege de 18e eeuw begon dit te veranderen. De handel, die voor zoveel inkomsten had gezorgd, stortte in en er kwam een einde aan de welvaart in de Zeeuwse steden.

Voor de stedelijke elite werd in deze teruggang het onderhoud van hun grote buitenplaatsen vrijwel onbetaalbaar. Vaak waren er meerdere tuinlieden in dienst en al was er wel wat opbrengst uit houtkap, moestuin en boomgaarden, toch waren de kosten veel hoger dan de opbrengsten. Door deze economische achteruitgang verdwenen er in het laatste deel van de 18e eeuw veel buitenplaatsen op Walcheren. Dit nog versneld door de Franse inval en bezetting (1795 – 1814).
Veel van deze buitenhuizen werden verkocht aan boeren. Die braken de huizen af, gebruikten de stenen om weer iets anders te bouwen, kapten de bossen en ploegden de tuinen om tot akkerland.

Waarschijnlijk is dit alles ook met kasteel Hoogerzael gebeurd. Bekend is dat Hoogerzael in 1796 gekocht werd door Caspar van Citters. Hij betaalde daar 1300 Vlaamse ponden voor. Maar negen jaar later, in 1805, verkocht hij het weer. En hij leed flink verlies. Bij de verkoop bracht de buitenplaats nog maar 900 ponden op. In deze jaren van economische achteruitgang was de waarde van dit onroerend goed dus ruim 30% verminderd. De nieuwe eigenaar heeft Hoogerzael mogelijk nog wel een poosje als buitenplaats of woonhuis in gebruik gehouden maar daarna is het kasteel toch afgebroken. In het kadastrale minuut-plan uit 1820 (een overzicht van het hele grondgebied met gegevens over het soort perceel, de eigenaren en de oppervlakte) komt op de plaats waar Hoogerzael eens stond geen buitenhuis meer voor.

Toch weten we wel waar Hoogerzael gestaan heeft. Op de volgende bladzij staat een deel van een kadastrale kaart uit 1832. Op deze kaart zijn in de percelen achter de bebouwing van de Seisweg nog diverse waterpartijen te zien. In het vorige artikel zagen we dat Smallegange eind 17e eeuw in zijn Kronieken schreef “het oud Ridderlijk Huis Hoogerzael is vierkant rondom uit het water opgetrokken”. Op een andere plaats schreef hij over “de vijver die breed en diep rondom het Huis loopt”.  Wanneer we deze gegevens naast de kaart leggen dan moet het ‘hoefijzer’ in het midden wel de gracht rond het kasteel geweest zijn en moet het kasteel daarbinnen gestaan hebben. Dat is dus waar nu de eerste huizen van het Seispark staan.
Zoals we in een volgend artikel zullen zien, zijn inderdaad bij de bouw van deze huizen op die plaats nog de fundamenten van het oude kasteel gevonden. Dus wanneer het kasteel er nu nog zou staan, zouden we door de Olmenlaan er recht op af fietsen.

hoogerzaal
Op dit kaartje uit 1832 staat rechtsonder de vest met de singel. Van daar loopt naar linksboven de Seisweg met aan de rechterkant bebouwing. Het ‘hoefijzer’ in het midden is een deel van de vijver of gracht rond kasteel Hoogerzael.
Vaag is op dit kaartje ook de huidige bebouwing te zien.

Aan wie Hoogerzael in 1805 verkocht is, is niet bekend. Wel weten we dat het grondgebied van Hoogerzael rond 1900 in bezit was van de familie Lorier. Zij hadden een grote boerderij op de Seisweg, daar waar nu de twee-onder-een-kap woningen staan (nrs. 139 t/m 153).
Voor de tweede wereldoorlog waren de patronen van de voormalige vijvers en sloten nog goed in de percelen herkenbaar. Na de inundatie van 1944, waarbij maandenlang de eb en vloed van het zoute water over Hoogerzael spoelden, was er van dit patroon niet veel meer te zien. Maar ook nu nog zijn er, waar sloten gelegen hebben, zwakke plekken. Een zware machine kan daarin wegzakken.

Heggen snoeien en uw tuinafval

Tweemaal per jaar snoeien wij de heggen. Na de eerste snoeidag in mei zal onze tweede snoeidag op  donderdag 26 augustus zijn. We verzamelen het snoeiafval weer aan de begin van de Olmenlaan en bij de vijver in de Kornoeljelaan. U kunt ook dan uw eigen snoeiafval op onze afvalhoop gooien. Een aantal dagen later wordt dit door de gemeente afgevoerd. Tussendoor mag op deze plaatsen geen groenafval gestort worden. 

 

*Deze nieuwsbrief Bomenburen verschijnt 6 X per jaar.
Voor het archief klikt u op  https://griffioengroen.com/voor-bewoners/over/